Ilość pelletu na sezon zależy od trzech liczb: powierzchni ogrzewanej, standardu ocieplenia domu i klimatu. Mnożysz je przez siebie, a wynik dzielisz przez to, ile ciepła daje kilogram pelletu w kotle. To wszystko.
W tej lekcji przejdziemy przez wzór krok po kroku, pokażemy tabelę dla typowych domów i kalkulator, a potem sprawdzimy wynik na rachunkach za poprzednie paliwo. Na koniec ustalimy, ile kupić z zapasem. Wszystkie wyniki są orientacyjne: to narzędzie do planowania, a nie wycena.
Wzór w jednej linijce
pellet [kg] = powierzchnia [m²] × wskaźnik [kWh/m²] × klimat ÷ (4,8 × 0,9)
Wskaźnik to roczne zapotrzebowanie na ciepło do ogrzewania na metr kwadratowy. Dla domu nieocieplonego sprzed 1990 roku przyjmujemy 180 kWh/m², dla częściowo ocieplonego 120, dla dobrze ocieplonego po 2010 roku 80, dla energooszczędnego 50, a dla pasywnego 15. Jeśli masz świadectwo charakterystyki energetycznej, wpisana tam wartość energii użytkowej do ogrzewania jest lepsza niż nasze przybliżenie.
Klimat to mnożnik od 0,90 na zachodzie i wybrzeżu, przez 1,0 w centrum kraju, w tym na Mazowszu, po 1,15 w górach i na Suwalszczyźnie. Dzielnik 4,8 × 0,9 to ciepło z kilograma pelletu w kotle: wartość opałowa razy sprawność, czyli około 4,32 kWh na kilogram.
Przykład: dom 150 m², ocieplony po 2010 roku, pod Ciechanowem. 150 × 80 × 1,0 = 12 000 kWh ciepła na sezon. 12 000 ÷ 4,32 = 2778 kg, czyli około 2,8 t, 186 worków po 15 kg albo 2,8 palety po 975 kg. Ile to worków w praktyce, z podziałem na miesiące, rozpisuje wpis o tym, ile worków pelletu na zimę potrzebuje dom 150 m².
Tabela dla domów od 100 do 200 m²
| Powierzchnia | nieocieplony (przed 1990) | ocieplony częściowo | dobrze ocieplony (po 2010) | energooszczędny |
|---|---|---|---|---|
| 100 m² | 4,2 t (278) | 2,8 t (186) | 1,9 t (124) | 1,2 t (78) |
| 120 m² | 5,0 t (334) | 3,3 t (223) | 2,2 t (149) | 1,4 t (93) |
| 150 m² | 6,3 t (417) | 4,2 t (278) | 2,8 t (186) | 1,7 t (116) |
| 180 m² | 7,5 t (500) | 5,0 t (334) | 3,3 t (223) | 2,1 t (139) |
| 200 m² | 8,3 t (556) | 5,6 t (371) | 3,7 t (247) | 2,3 t (155) |
Wyliczone wzorem z tej lekcji: wartość opałowa 4,8 kWh/kg, sprawność kotła 90 %. Bez ciepłej wody użytkowej.
Zwróć uwagę na pierwszą i trzecią kolumnę. Docieplenie domu potrafi zmniejszyć zużycie o ponad połowę, więc przy starym domu wymiana kotła bez ocieplenia daje mniej, niż się spodziewasz. Kolejność działań przy dotacjach (najpierw audyt, potem przegrody, na końcu źródło ciepła) wynika właśnie z tej tabeli.
Kalkulator zapasu na sezon
Sprawdź wynik na starym rachunku
Kalkulator liczy dom »z definicji«. Twój dom ma swoje nawyki: temperaturę w pokojach, wietrzenie, liczbę domowników. Jeśli masz rachunki za poprzednie paliwo, policz to samo ciepło jeszcze raz, od strony faktury.
Gaz ziemny
Faktura za gaz podaje zużycie w kilowatogodzinach. Weź część zimową, bez lata, kiedy gaz grzał tylko wodę. Przykład: 15 000 kWh gazu w kotle kondensacyjnym o sprawności 95 % dało dom 14 250 kWh ciepła. W pellecie to 14 250 ÷ 4,32 ≈ 3299 kg, czyli około 3,3 t.
Olej opałowy
Wytyczne ENplus podają regułę: litry oleju razy dwa dają kilogramy pelletu przy podobnej sprawności kotła. 1500 litrów oleju to więc około 3 t pelletu, a nasz wzór daje 3125 kg. Obie liczby są zgodne w granicach dokładności takich przeliczeń.
Węgiel albo ekogroszek w starym kotle
Stary kocioł zasypowy ma niską sprawność, przyjmujemy 65 %. Cztery tony węgla o wartości opałowej 7 kWh/kg dały dom 18 200 kWh ciepła. Tyle samo ciepła z pelletu to 4213 kg, czyli około 4,2 t. Nowy kocioł zrobi z mniejszej masy paliwa podobne ciepło, ale pellet ma mniej energii w kilogramie niż węgiel, więc ton będzie więcej.
Jeśli wynik z rachunku różni się od kalkulatora o więcej niż jedną piątą, zaufaj rachunkowi, a różnicę potraktuj jako informację o domu: zwykle mówi o nieszczelnościach albo o wyższej temperaturze, niż zakłada wzór.
Ile kupić: zapas z marginesem
Wytyczne ENplus do projektowania magazynów pelletu każą powiększyć roczne zapotrzebowanie o 20 %, żeby zimny sezon nie zaskoczył. Dla domu z przykładu to 2778 × 1,2 ≈ 3333 kg. W workach po 15 kg wychodzi 223 worki, a w paletach po 975 kg 3,4, czyli w praktyce cztery palety albo trzy plus dokupienie w lutym.
Margines nie musi stać w domu od września. Ważniejsze, żeby zapas na najzimniejsze tygodnie był pod dachem, zanim przyjdą mrozy, bo wtedy kocioł spala najwięcej, a o dostawę bywa najtrudniej. Gdzie i jak trzymać trzy albo cztery palety, liczymy w lekcji 3, a co ten zapas kosztuje, w lekcji 5.
Typowy błąd: liczenie z sąsiada
Najczęściej słyszana reguła brzmi »tona na pięćdziesiąt metrów«. Dla domu nieocieplonego daje za mało, dla nowego za dużo. W tabeli powyżej dom 150 m² mieści się między 1,7 t a 6,3 t na sezon. Kupienie trzech ton »bo sąsiad kupił« może oznaczać zapas na pół zimy albo dwa nadmiarowe sezony w garażu. Licz z własnego domu, a po pierwszym sezonie porównaj wynik z tym, co naprawdę zeszło.
.jpg){kind=link}